Sau hàng loạt vụ việc tham nhũng bị phát hiện trong lĩnh vực y tế (Công ty Việt Á, Công ty Việt Mỹ…), có thể thấy người bệnh đang bị “móc túi” bởi tệ nạn tham nhũng, móc ngoặc giữa nhà thầu cung cấp thuốc, thiết bị, vật tư y tế với giới lãnh đạo thông qua việc đẩy giá lên cao.
Để giải quyết vấn nạn trên, Bộ Y tế, Chính phủ đã đưa ra nhiều giải pháp. Trên nghị trường Quốc hội mới đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng chỉ ra những khoản chi phí bất hợp lý trong lĩnh vực y tế, đồng thời yêu cầu minh bạch thị trường, kiểm soát các khâu trung gian để đưa thuốc, vật tư y tế về đúng giá trị thật.
Từ thực tế trên, VietTimes triển khai tuyến bài: Nhận diện những “trùm thầu” y tế ở Việt Nam. Loạt bài đi sâu vào quá trình đấu thầu, cung cấp thuốc và thiết bị vật tư y tế của những doanh nghiệp trúng thầu lớn nhất Việt Nam. Từ đó nhận diện, chỉ ra những lỗ hổng, bất cập trong quản lý, mua sắm ở lĩnh vực y tế và đề xuất giải pháp nhằm tăng cường minh bạch, bảo vệ quyền lợi người bệnh theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng.
Bài viết này đề cập bức tranh toàn cảnh về việc các doanh nghiệp tham gia đấu thầu cung ứng thuốc, thiết bị và vật tư y tế ở khắp nước.
10 doanh nghiệp lớn "ôm" 50% thị phần cung ứng thuốc
Tính đến ngày 4/11, tổng số tiền trúng thầu lĩnh vực y tế đạt khoảng 162.775 tỷ đồng, gồm 2 nhóm chính: dược phẩm và thiết bị, vật tư y tế. Ngoài ra còn có nhóm dược liệu, hàng hóa là dược liệu thuốc cổ truyền nhưng số tiền trúng thầu không đáng kể so với 2 nhóm trên.
Nền tảng MedTender ghi nhận tính đến ngày 4/11, đối với lĩnh vực thuốc, số tiền trúng thầu đạt 83.466 tỷ đồng, chiếm khoảng 48.8% tổng giá trị trúng thầu.
Nhóm thiết bị và vật tư y tế tổng giá trị trúng thầu khoảng 86.883 tỷ đồng, chiếm khoảng 50.8%, còn lại 0,4%, tương ứng 620 tỷ là nhóm dược liệu.
Gói thầu thuốc thường được phân chia theo hoạt chất, nhóm điều trị, tiêu chuẩn chất lượng và nguồn gốc sản xuất. Trong khi đó, thiết bị, vật tư y tế có phạm vi rất rộng, từ vật tư tiêu hao giá trị nhỏ đến hệ thống máy móc chuyên dụng có giá trị hàng chục hoặc hàng trăm tỷ đồng.
Ở nhóm dược phẩm, đến hết ngày 4/11 ghi nhận 5.627 gói thầu trúng với tổng giá trị khoảng 83.466 tỷ đồng; liên quan 1.595 nhà thầu trúng thầu và 1.546 chủ đầu tư. Bình quân mỗi lô có 1,36 nhà thầu tham dự. Trong đó, 77% số lô chỉ có một nhà thầu dự thầu, trung bình tỷ lệ tiết kiệm toàn thị trường khoảng 19%.
Về giá trị trúng thầu, dẫn đầu là Công ty CP Dược liệu Trung ương 2 (Phytopharma), trúng hơn 12.257 tỷ đồng (tỷ trọng 14,69%) với 576 gói thầu, tiếp đến là Công ty TNHH MTV Dược liệu TW2 (doanh nghiệp do Phytopharma sở hữu 100% vốn) với 9,7%, trúng 8.098 tỷ đồng qua 774 gói thầu. Cộng gộp 2 doanh nghiệp liên quan Phytopharma, tỷ lệ trúng thầu thuốc chiếm hơn 24% tổng giá trị.
Các vị trí tiếp theo gồm Công ty TNHH Dược phẩm Gigamed (7,13%, trúng 5.949 tỷ đồng trong năm 2026), Công ty TNHH Dược phẩm và Trang thiết bị Y tế Hoàng Đức (6,77%, 5.654 tỷ đồng), Công ty CP Dược phẩm Thiết bị Y tế Hà Nội (3,45% tương ứng 2.878 tỷ đồng) và Công ty CP Dược phẩm Trung ương CPC1 (1.552 tỷ đồng, chiếm hơn 1,8%).
Những doanh nghiệp còn lại trong top 10 là Công ty TNHH MTV Dược Sài Gòn (1,7%), Công ty TNHH Dược phẩm và Hóa chất Nam Linh (1,4%), Công ty CP Dược - Thiết bị Y tế Đà Nẵng (1,1%) và Công ty CP Dược - Trang thiết bị Y tế Bình Định (Bidiphar) với 0,9%.
Còn tính toàn thời gian, Phytopharma trúng 4.119 gói thầu, với tổng giá trị hơn 59.800 tỷ đồng. Công ty TNHH MTV Dược liệu Trung ương 2 ghi nhận 4.453 gói thầu trúng, tổng giá trị hơn 34.900 tỷ đồng.
Công ty TNHH Dược phẩm và Trang thiết bị y tế Hoàng Đức trúng 5.310 gói thầu, với 17.428 tỷ đồng. Công ty Cổ phần Dược phẩm thiết bị y tế Hà Nội trúng 5.238 gói thầu, tổng giá trị 17.489 tỷ đồng.
Công ty Cổ phần Dược phẩm Trung ương CPC1 trúng 4.729 gói thầu, tổng giá trị gần 11.711 tỷ đồng, phần lớn với vai trò độc lập. Dược phẩm Gigamed trúng 3.032 gói thầu, tổng giá trị 14.321 tỷ đồng. Dược phẩm và y tế Hà Nội trúng 5.268 gói thầu, tổng giá trị 15.718 tỷ đồng.
Các chủ đầu tư có giá trị mua sắm lớn gồm Trung tâm Mua sắm tập trung thuốc Quốc gia, với 9.226 tỷ đồng qua 7 gói thầu có kết quả năm 2026.
Các cơ sở y tế tuyến đầu như Bệnh viện Bạch Mai ghi nhận 319 tỷ đồng trong năm 2026, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Huế tổng giá trị 3.509 tỷ đồng, Bệnh viện K 3.269 tỷ đồng, Bệnh viện Chợ Rẫy 2.906 tỷ đồng, Bệnh viện Đại học y dược 1.935 tỷ đồng.
Cơ cấu thuốc theo nhóm điều trị cho thấy những được mua sắm nhiều gồm ung thư và miễn dịch, tiêu hóa và chuyển hóa, thuốc kháng khuẩn toàn thân, thuốc tim mạch.
Về hình thức lựa chọn nhà thầu, đấu thầu rộng rãi chiếm 89% giá trị trúng thầu thuốc trong 12 tháng gần nhất. Đàm phán giá chiếm 6,2%; mua sắm trực tiếp 2%; chào giá trực tuyến theo quy trình rút gọn 1,7%, chỉ định thầu chiếm 0,5%.
Ai chuyên cung cấp thuốc nhập khẩu?
Khoảng 30% thuốc đấu thầu được sản xuất tại Việt Nam, còn lại nhập khẩu từ Đức (8,1%), Ý (6,9%), Mỹ (6,8%) và Pháp chiếm 6%. Phần còn lại thuộc về những quốc gia khác.
Đáng chú ý, nhiều tập đoàn dược phẩm nước ngoài hiện diện tại Việt Nam thông qua các pháp nhân hoặc đơn vị trực thuộc. Tuy nhiên, theo quy định về quyền kinh doanh dược, các doanh nghiệp này chỉ được thực hiện quyền nhập khẩu, không được trực tiếp thực hiện quyền phân phối thuốc, nguyên liệu làm thuốc tại Việt Nam.
Theo danh mục công bố của Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) về các cơ sở có quyền nhập khẩu nhưng không được thực hiện quyền phân phối, nhóm doanh nghiệp này đều là đại diện của hãng dược lớn như: AstraZeneca Việt Nam, B. Braun Việt Nam, STADA, Merck Healthcare Việt Nam, RV Group Việt Nam, Fresenius Kabi, Pfizer Việt Nam, DKSH Pharma Việt Nam, GSK Việt Nam, Novartis Việt Nam, Zuellig Pharma Việt Nam và Allegens.
Các hãng dược phẩm nước ngoài này đều có sản phẩm phổ biến ở thị trường Việt Nam, nhưng họ không được trực tiếp phân phối mà phải thông qua hệ thống các công ty dược phẩm trong nước. Còn các công ty sản xuất dược trong nước được quyền trực tiếp phân phối và tham gia đấu thầu, như Công ty CP Dược Hậu Giang (DHG Pharma), Traphaco, Dược phẩm Imexpharm, Dược – Trang thiết bị Y tế Bình Định (Bidiphar), Dược phẩm OPC, Pymepharco, Hóa – Dược phẩm Mekophar, Dược phẩm Cửu Long (Pharmedic), Dược phẩm Trung ương Vidipha,…
Rà soát dữ liệu trong năm 2026, các loại thuốc có tổng giá trị trúng thầu cao nhất đều là thuốc chuyên biệt nhập khẩu gồm Forxiga, Iressa, Keytruda, Tagrisso, Prograf 1mg, Zyvox, Meronem, Nexavar, Pembroria và Zometa. Hơn một nửa trong số đó là thuốc điều trị ung thư.
Theo tìm hiểu, 10 tháng đầu năm năm 2026, thuốc Forxiga của Astra Zeneca có tổng giá trị trúng thầu 2.099 tỷ đồng, thông qua 202 gói thầu. Thuốc có giá 20.063 đồng/viên, được Cục Quản lý Dược - Bộ Y tế công khai. Các doanh nghiệp thuộc nhóm Phytopharma trúng thầu phần lớn các gói thầu với đơn giá 19.000 – 20.000 đồng/viên.
Nhóm Phytopharma cũng trúng phần lớn trong 32 gói thầu thuốc Keytruda của Merck, tổng giá trị khoảng 763 tỷ đồng.
Iressa cùng của AstraZeneca, xuất xứ Nhật Bản ghi nhận tổng giá trị trúng thầu 991 tỷ đồng qua 49 gói thầu, đa số do Công ty TNHH Dược phẩm và Trang thiết bị y tế Hoàng Đức trúng thầu, với đơn giá bằng mức giá công khai hơn 558.548 đồng/viên.
Thuốc Tagrisso của AstraZeneca trong năm 2026 có 35 gói thầu, tổng giá trị 661 tỷ đồng, cũng do Công ty Hoàng Đức trúng thầu.
Đối với nhóm thuốc có mức giá cạnh tranh, có nhiều nhà thầu tham gia dự thầu thường là những loại thuốc điều trị thông thường hoặc dung dịch truyền sản xuất trong nước như Natri clorid 0,9%, Dexamethasone, Glucose 5%, Lactated Ringer's, Lidocain,...
Thiết bị y tế giá trị cao nhưng tỷ lệ tiết kiệm thấp
Thị trường thiết bị và vật tư y tế có cấu trúc nhà cung cấp phân tán theo nhiều nhóm sản phẩm, với khoảng 15.900 gói thầu đã trúng trong năm 2026, tổng giá trị trúng thầu khoảng 86.883 tỷ đồng, 4.273 nhà thầu trúng thầu.
Các mặt hàng được mua nhiều trong năm 2026 gồm: Vít cột sống đa trục (1.913 tỷ đồng), Stent mạch vành phủ thuốc (3.465 tỷ đồng), Hệ thống nội soi (1.408 tỷ đồng), Hệ thống chụp cộng hưởng từ (1.418 tỷ đồng), Hóa chất xét nghiệm miễn dịch (3.982 tỷ đồng), Hóa chất xét nghiệm sinh hóa (2.043 tỷ đồng), Catheter cắt đốt điện sinh lý (629 tỷ đồng) và Bóng nong phủ thuốc (577 tỷ đồng).
68% số lô hàng đấu thầu chỉ có 1 nhà thầu tham dự. Trung bình có 1,67 nhà thầu tham dự mỗi lô. Tỷ lệ tiết kiệm trung bình 11%.
Khác với nhóm dược phẩm, thị trường thiết bị và vật tư y tế có mức độ phân tán cao theo từng nhóm sản phẩm, khiến thị phần của các doanh nghiệp trúng thầu lớn không quá nổi bật.
Tổng thị phần của 10 nhà thầu thiết bị, vật tư y tế dẫn đầu năm 2026 đạt 13,4%. Trong đó, Công ty TNHH Thiết bị Minh Tâm dẫn đầu với giá trị trúng thầu ước tính 2.236 tỷ đồng (chiếm 2,57%), tiếp đến là Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Trang thiết bị Y tế với 1.720 tỷ đồng (gần 2%), Công ty TNHH Thiết bị Y tế Phương Đông với 1.668 tỷ đồng (hơn 1,9%),
Xếp sau là Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Vật tư Y tế với 1.262 tỷ đồng (1,45%), Công ty TNHH Thiết bị Y tế Đỉnh Cao với 1.134 tỷ đồng (1,31%), Công ty CP Công nghệ Y tế BMS với 1%. Nhóm 4 doanh nghiệp còn lại gồm Hoàng Gia, An Phú Mỹ, Topline, Nam Trung cùng đạt 0,8% mỗi đơn vị.
Xét 5 doanh nghiệp trúng thầu nhiều nhất nhóm vật tư y tế, Minh Tâm trúng thầu nhiều về hóa chất, dung dịch, chất thử; Đầu tư Phát triển Trang thiết bị Y tế trúng lớn hàng hóa điều trị cột sống và cơ xương khớp, thiết bị y tế giá trị cao như hệ thống chụp cộng hưởng từ, chụp mạch DSA; Y tế Phương Đông trúng nhiều về lọc máu, thận; Thương mại Tổng hợp Vật tư Y tế và Y tế Phương Đông chuyên về tim mạch.
Tính toàn thời gian, giá trị trúng thầu toàn thời gian Công ty Minh Tâm là 16.574 tỷ đồng qua 4.173 gói. Trong số này, 2.173 gói, chiếm hơn một nửa, có tỷ lệ tiết kiệm 0–1% và 1.583 gói, tương đương 38%, đạt tỷ lệ tiết kiệm từ 20% trở lên
Công ty TNHH Thiết bị Y tế Phương Đông toàn thời gian trúng 3.647 gói thầu, tổng giá trị 13.272 tỷ đồng. Hơn 51% số gói có tỷ lệ tiết kiệm từ 20% trở lên. Trong khi đó, 1.354 gói, tương đương hơn 37%, có giá trúng thầu bằng giá gói thầu được phê duyệt.
Một số doanh nghiệp chuyên về thiết bị, vật tư y tế nổi bật khác như; Công ty CP Thiết bị Y tế Thành An tổng giá trị trúng thầu hơn 2.400 tỷ đồng; Công ty CP Thiết bị Vật tư Y tế Thanh Hóa trúng hơn 7.100 tỷ đồng.
Các đơn vị tiếp theo gồm Công ty TNHH Thiết bị Y tế Bình Minh trúng 2.932 tỷ đồng; Công ty CP Thiết bị Y tế Nam Trung với 3.086 tỷ đồng.
Theo tìm hiểu, nhiều doanh nghiệp kinh doanh nổi bật ở cả 2 mảng dược và thiết bị y tế như: Công ty CP Dược phẩm Thiết bị Y tế Hà Nội được ghi nhận trúng 204 tỷ đồng các mặt hàng thiết bị, vật tư y tế; Công ty TNHH Dược phẩm và Trang thiết bị Y tế Hoàng Đức trúng 422 tỷ đồng; Công ty CP Dược phẩm Trung ương Codupha, Công ty CP Dược - Thiết bị Y tế Đà Nẵng…
Năm 2026, có 2.123 chủ đầu tư tham gia mời thầu trong nhóm thiết bị y tế, cao hơn 577 chủ đầu tư so với nhóm dược phẩm (1.546 đơn vị). Sự khác biệt này xuất phát từ phạm vi chủ đầu tư mua sắm thiết bị, vật tư y tế rộng hơn. Bên cạnh các cơ sở y tế và cơ quan liên quan đến lĩnh vực y tế, nhóm này còn có sự tham gia của các ban quản lý dự án, doanh nghiệp, trung tâm nghiên cứu, kiểm nghiệm, thực phẩm, đào tạo...
Bên cạnh các nhà thầu có số lượng gói thầu lớn, dữ liệu còn ghi nhận nhóm doanh nghiệp tham gia những gói cung cấp thiết bị y tế có giá trị cao nhưng có tỷ lệ tiết kiệm thấp. Tại một số doanh nghiệp, phần lớn giá trị trúng thầu đến từ các gói liên danh.
Theo ghi nhận, Công ty Cổ phần Thiết bị y tế PCG trúng 141 gói thầu, với tổng giá trị khoảng 4.814 tỷ đồng. Trong đó, gần 3.840 tỷ đồng là giá trị trúng thầu với vai trò liên danh gần 69% số gói, có tỷ lệ tiết kiệm dưới 5%.
Công ty Cổ phần Kỹ thuật và Thiết bị Y tế Sài Gòn trúng 94 gói thầu, tổng giá trị gần 6.473 tỷ đồng. Phần lớn giá trị trúng thầu đến từ các gói liên danh, 66% số gói có tỷ lệ tiết kiệm dưới 5%.
Công ty Cổ phần Thiết bị Y tế Medinsco trúng 60 gói thầu, tổng giá trị 4.605 tỷ đồng. Trong đó, 4.164 tỷ đồng là giá trị trúng thầu với vai trò liên danh, 35 gói có tỷ lệ tiết kiệm dưới 5%.
Công ty TNHH MTV Thiết bị Y tế Hà Cao trúng 85 gói thầu, tổng giá trị 2.502 tỷ đồng, trong đó 1.689 tỷ đồng trúng thầu với vai trò liên danh, 65% số gói có tỷ lệ tiết kiệm dưới 5%.
Dữ liệu được rà soát còn ghi nhận nhiều trường hợp thiết bị y tế có cùng hãng, cùng ký mã hiệu và cùng quốc gia sản xuất nhưng lại có giá trúng thầu khác nhau.
Đơn cử như hệ thống CT Scanner Siemens SOMATOM go.Now (11061610), dòng 32 lát cắt/vòng quay, xuất xứ Đức, do Siemens Healthineers AG sản xuất. Trong hồ sơ mời thầu, thiết bị thường được mô tả thuộc nhóm CT Scanner dưới 64 lát cắt/vòng quay, hồ sơ kỹ thuật đều thuộc dòng ≥ 32 lát cắt.
Từ đầu năm 2025 đến nay, có ít nhất 10 gói thầu mua sắm thiết bị này với cấu hình cơ bản khá giống nhau nhưng trúng thầu với nhiều mức giá khác nhau. Sản phẩm có năm sản xuất, một số thông số kỹ thuật và điều kiện đi kèm giữa các gói thầu không hoàn toàn giống nhau.
Trong đó, Công ty TNHH Thiết bị và dụng cụ y khoa 3P trúng nhiều nhất với 3 gói, dòng máy SOMATOM go.Now (11061610) ≥ 32 lát cắt. Cụ thể, gói thầu được đính chính ngày 2/10/2026 tại Bệnh viện Đa khoa Hà Nam, giá trúng thầu 7,128 tỷ đồng. Gói thầu tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2 ngày 30/9/2025, giá gần 7,15 tỷ đồng. Hai gói thầu này thiết bị có năm sản xuất 2025 trở về sau.
Gói thầu ngày 3/10/2025 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hưng Yên, đơn giá trúng thầu 7,854 tỷ đồng, năm sản xuất từ 2024 trở về sau, nhưng có giá bán cao nhất trong 3 gói. Các gói thầu/phần mục mua sắm đều do một mình Công ty 3P tham dự và trúng thầu, tỷ lệ tiết kiệm đạt hơn 8%.
Hàng hóa cùng loại được bán thấp nhất tại Trung tâm Y tế huyện Đức Trọng, do Công ty TNHH Thiết bị Y tế iMED trúng thầu tháng 12/2025 với đơn giá 7,1 tỷ đồng, năm sản xuất từ 2026 trở đi.
Đơn vị mua với giá cao nhất theo dữ liệu rà soát là Bệnh viện Đa khoa Ninh Thuận. Ngày 26/11/2025, một mình Liên danh Hoàn Châu – Tây Bắc Á – Nhất Tâm tham gia và trúng thầu Hệ thống SOMATOM go.Now 32 lát cắt, năm sản xuất từ 2024 trở đi, có đơn giá 8,2 tỷ đồng.
Ngoài ra, 3 cơ sở y tế tại Quảng Ninh gồm: Bệnh viện Đa khoa Quảng Ninh, Trung tâm Y tế TX Quảng Yên, BV Đa khoa KV Đông Triều; cùng Bệnh viện Nguyễn Thị Thập tại TP.HCM và Bệnh viện II Lâm Đồng mua sắm thiết bị trên với giá từ 7,36 tỷ đến hơn 8 tỷ đồng.
Đáng chú ý gói thầu tại Bệnh viện Đa khoa Quảng Ninh có 2 nhà thầu tham gia, Công ty TNHH XNK Thiết bị y tế Vimedinex dự thầu 8,8 tỷ đồng, Công ty Cổ phần đầu tư và phát triển y tế Việt Nhật dự thầu với giá 8,02 tỷ đồng.
Sau đó, gói thầu được hiệu chỉnh giá và Vimedinex trúng thầu với giá 8,008 tỷ đồng, còn Việt Nhật bị loại vì giá cao hơn 12 triệu đồng sau hiệu chỉnh.
