Thanh tra chỉ ra nhiều sai phạm liên quan đến trái phiếu tại IPA
Vừa qua, Thanh tra Chính phủ đã thông báo về kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) riêng lẻ và sử dụng nguồn tiền từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.
Theo đó, qua thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật về phát hành TPDN riêng lẻ và sử dụng nguồn tiền từ TPDN đối với 26 tổ chức phát hành hoạt động trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau như bất động sản, năng lượng, kinh doanh chứng khoán, thương mại dịch vụ, sản xuất kinh doanh và lĩnh vực khác; căn cứ tài liệu, báo cáo của các tổ chức phát hành, các cơ quan, đơn vị liên quan cho thấy vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, khuyết điểm, vi phạm.
Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ xác định hoạt động phát hành/chào bán trái phiếu của CTCP Tập đoàn Đầu tư I.P.A (MCK: IPA) chưa đáp ứng điều kiện theo quy định.
Ảnh minh họa
Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn công bố thông tin chưa đầy đủ nội dung theo quy định, như thông tin cụ thể về mục đích phát hành, chưa nêu thời điểm giải ngân nguồn vốn từ phát hành trái phiếu, ngày dự kiến phát hành, thông tin về tài sản đảm bảo không đầy đủ.
Ngoài ra, IPA còn nằm trong danh sách 19 tổ chức phát hành chậm công bố thông tin định kỳ 06 tháng, hàng năm về Báo cáo tài chính, tình hình sử dụng tiền thu được từ phát hành trái phiếu, tình hình thanh toán gốc lãi trái phiếu, tình hình thực hiện các cam kết của doanh nghiệp phát hành đối với người sở hữu trái phiếu.
Về sử dụng nguồn tiền từ TPDN, doanh nghiệp đã sử dụng số tiền gần 3.574 tỷ đồng thu được của một số mã trái phiếu không đúng với phương án đã được phê duyệt, công bố thông tin hoặc không đúng quy định pháp luật, chưa thực hiện đúng theo quy định.
IPA nhiều lần cho Trustlink vay từ nguồn vốn trái phiếu
Trước đó, tại Báo cáo kết quả thanh tra của Uỷ Ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) ngày 4/12/2024, thời kỳ thanh tra từ ngày 1/1/2022 đến ngày 17/9/2024 cũng đã chỉ ra việc IPA sử dụng không đúng mục đích vốn thu được từ phát hành một số lô trái phiếu.
Tuy nhiên, theo ghi nhận, phần lớn số tiền này được IPA cho CTCP Dịch vụ và Đầu tư Trustlink (nay được đổi tên thành CTCP Dịch vụ DStation) vay.
Cụ thể, các mã trái phiếu IPA202002, IPA202003, IPA202004, IPA202005, IPA202006, IPA202007 có tổng giá trị phát hành là 300 tỷ đồng, được phát hành từ ngày 29/7/2020 đến ngày 14/8/2020, kỳ hạn 2 năm.
Sau khi phát hành, IPA đã cho Trustlink vay toàn bộ 300 tỷ đồng trong 3 tháng với lãi suất 11%/năm. Khi khoản vay được tất toán, công ty tiếp tục sử dụng 207 tỷ đồng để hợp tác đầu tư với Galaxyland và chuyển 128,68 tỷ đồng đặt cọc mua cổ phần tại CTCP Đầu tư và Phát triển Nam Cần Thơ từ CTCP Tập đoàn CEO.
CTCP Dịch vụ và Đầu tư Trustlink nay được đổi tên thành CTCP Dịch vụ DStation.
Đối với các mã trái phiếu IPA202008, IPA202009, IPA2020010 và IPA202011 có tổng giá trị phát hành 200 tỷ đồng, được phát hành trong ngày 26 và 27/8/2020; kỳ hạn 2 năm. Mục đích phát hành là tăng quy mô vốn hoạt động và các mục đích được phép khác theo quy định của pháp luật.
Toàn bộ số tiền thu được ban đầu được IPA cho Trustlink vay. Sau khi khoản vay được tất toán, công ty dùng tiền góp vốn vào CTCP Đầu tư và Phát triển Nam Cần Thơ, nâng vốn điều lệ doanh nghiệp này từ 100 tỷ lên 400 tỷ đồng, trong đó IPA nắm 99,75% vốn.
Kết luận thanh tra cho thấy, mục đích phát hành các trái phiếu IPA202002, IPA202003, IPA202004, IPA202005, IPA202006, IPA202007, IPA202008, IPA202009, IPA2020010 và IPA202011 do HĐQT phê duyệt chưa phù hợp với quy định tại Nghị định 163/2018/NĐ-CP. Công ty cũng chưa thực hiện đúng trách nhiệm khi phê duyệt phương án phát hành trái phiếu.
Ngoài ra, IPA đã dùng tiền thu từ phát hành trái phiếu để cho Trustlink vay là không đúng mục đích phát hành trái phiếu theo quy định pháp luật.
Năm 2021, công ty phát hành 3 đợt trái phiếu với tổng giá trị 2.300 tỷ đồng gồm các mã IPAH2124001 (300 tỷ đồng), IPAH2124002 (1.000 tỷ đồng) và IPAH2124003 (1.000 tỷ đồng), kỳ hạn 3 năm.
Theo tài liệu, phần lớn số tiền huy động được dùng để cho Trustlink vay, ngoài ra một phần được dùng mua cổ phiếu, mua trái phiếu doanh nghiệp khác, góp vốn và nhận chuyển nhượng cổ phần.
Trong đó, mục đích phát hành các lô trái phiếu IPAH2124002 và IPAH2124003 được phê duyệt chưa phù hợp quy định, đồng thời việc cho Trustlink vay từ nguồn tiền này cũng không đúng mục đích theo Nghị định 153/2020/NĐ-CP.
Bên cạnh đó, lô trái phiếu mã IPAH2225001 được IPA phát hành ngày 25/2/2022, tổng giá trị phát hành 1.000 tỷ đồng, kỳ hạn 3 năm. Mục đích phát hành nhằm bổ sung vốn để thực hiện các dự án đầu tư và các hoạt động kinh doanh hợp pháp khác.
Sau khi phát hành, công ty dùng toàn bộ số tiền thu được để cho Trustlink vay. Khi khoản vay được tất toán, số tiền này tiếp tục được chuyển vào tài khoản chứng khoán tại Công ty cổ phần Chứng khoán VNDirect để thực hiện quyền mua cổ phiếu VND.
Kết luận thanh tra cho thấy việc sử dụng vốn trái phiếu để cho Trustlink vay trong các trường hợp trên là không đúng mục đích phát hành; đồng thời mục đích phát hành trái phiếu được phê duyệt cũng chưa phù hợp với quy định pháp luật.
Việc cho Trustlink vay tiền cũng chính là nguyên nhân dẫn đến IPA bị xử phạt 137,5 triệu đồng hồi cuối tháng 4/2025, do Trustlink cũng là cổ đông của IPA (theo danh sách cổ đông IPA do VSDC chốt tại ngày 29/4/2022, 8/5/2023, 23/5/2024).
Tính đến ngày 31/12/2025, Trustlink (nay được đổi tên thành CTCP Dịch vụ DStation) đang là công ty con gián tiếp của IPA với tỷ lệ lợi ích là 73,22% và tỷ lệ quyền biểu quyết là 80,02%.
Cũng tại thời điểm này, IPA ghi nhận khoản thu về cho vay ngắn hạn từ Trustlink với tổng số tiền gần 632,7 tỷ đồng. Các khoản vay này có thời hạn không quá 12 tháng, lãi suất từ 3,5%/năm đến 10,0%/năm. Mục đích của khoản vay là sử dụng vào mục đích đầu tư, kinh doanh của bên vay. Khoản vay được đảm bảo bằng các quyền tài sản (bao gồm nhưng không giới hạn các khoản phải thu của bên vay) và tài sản hình thành từ khoản tiền vay của hợp đồng vay.
