Nguy hiểm với tỷ lệ tử vong và biến chứng cao
Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa, bệnh nhân N.T.T.L. (14 tuổi, phường Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa) xuất hiện các triệu chứng sốt cao, đau đầu, nôn, mệt mỏi từ ngày 1/5. Sau đó trẻ có biểu hiện nói ngọng, rối loạn ý thức và tăng trương lực cơ. Dù được điều trị tại cơ sở y tế địa phương nhưng tình trạng không cải thiện nên được chuyển đến Bệnh viện Nhi Thanh Hóa trong tình trạng nặng.
Kết quả xét nghiệm xác định bệnh nhi dương tính với viêm não Nhật Bản bằng phương pháp Mac-Elisa. Các bác sỹ đã tiến hành hồi sức tích cực, thở máy và sử dụng thuốc vận mạch liều cao nhưng vẫn không thể cứu được người bệnh. Cháu tử vong vào rạng sáng ngày 6/5. Điều đáng tiếc là bệnh nhi chưa được tiêm vắc-xin phòng viêm não Nhật Bản.
Ca tử vong này thêm một lần nữa cho thấy mức độ nguy hiểm của viêm não Nhật Bảncăn bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm não Nhật Bản gây ra và lây truyền sang người thông qua muỗi đốt. Bệnh thường gia tăng vào mùa hè khi muỗi phát triển mạnh, đặc biệt tại các khu vực nông thôn có hoạt động chăn nuôi và trồng lúa nước. Trẻ em là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao và dễ gặp các biến chứng thần kinh nghiêm trọng nếu không được phòng ngừa đầy đủ.
 |
| Vắc-xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh viêm não Nhật Bản |
Điều khiến viêm não Nhật Bản trở thành nỗi lo của ngành y tế là bệnh thường khởi phát với các triệu chứng không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với cảm cúm hoặc các bệnh sốt do virus khác như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn và mệt mỏi.
Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, virus có thể xâm nhập và tấn công hệ thần kinh trung ương gây viêm não với các biểu hiện nhưphù não, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê và nhiều biến chứng thần kinh nghiêm trọng.
Các chuyên gia cho biết tỷ lệ tử vong do viêm não Nhật Bản có thể lên tới 20-30%. Ngay cả trong số những người may mắn sống sót, khoảng 30-50% phải gánh chịu các di chứng thần kinh và tâm thần kéo dài như liệt vận động, co cứng cơ, động kinh, giảm trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển trí tuệ hoặc suy giảm khả năng học tập và lao động.
Nhiều trường hợp phải sống chung với di chứng suốt đời, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và gia đình.
Đáng lo ngại hơn, đến nay viêm não Nhật Bản vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Các biện pháp điều trị hiện nay chủ yếu là hồi sức tích cực, kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ chức năng sống. Chính vì vậy, phát hiện sớm chỉ giúp tăng cơ hội cứu sống người bệnh, còn biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh vẫn là tiêm chủng.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính có khoảng 3 tỷ người đang sinh sống trong vùng nguy cơ tại 24 quốc gia châu Á, trong đó khoảng 700 triệu là trẻ em dưới 15 tuổi. GS-TS.Vũ Sinh Nam, Hội Y học Dự phòng Việt Nam cho biết, mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 67.900 ca mắc viêm não Nhật Bản. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%.
Một nghiên cứu thực hiện tại Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar trên 617 bệnh nhân nghi ngờ viêm não cho thấy viêm não Nhật Bản chiếm tới 33% số trường hợp xác định được căn nguyên. Tỷ lệ tử vong ghi nhận là 16% và gần 49% bệnh nhân để lại di chứng thần kinh.
Các chuyên gia nhận định đây là một trong những bệnh truyền nhiễm gây gánh nặng lớn nhất đối với người bệnh, gia đình và xã hội bởi hậu quả không chỉ dừng lại ở giai đoạn cấp tính mà còn kéo dài nhiều năm sau đó.
Phòng bệnh chủ động bằng vắc-xin
Tại Việt Nam, trước khi vắc-xin được triển khai rộng rãi, mỗi năm ghi nhận từ 2.000 đến 3.000 ca mắc viêm não Nhật Bản. Năm 1985, số ca bệnh từng lên tới gần 5.000 trường hợp. Đến năm 1995, viêm não Nhật Bản chiếm tới 61% các ca viêm não do virus.
Nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng, số ca mắc đã giảm mạnh xuống còn khoảng 100-200 trường hợp mỗi năm. Tuy nhiên, ngành Y tế vẫn ghi nhận các ca bệnh ở những người không tiêm chủng, tiêm không đủ liều hoặc không tiêm nhắc theo khuyến cáo..
Theo chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ cần tiêm 3 mũi cơ bản gồm mũi đầu tiên lúc 1 tuổi, mũi thứ hai sau 1-2 tuần và mũi thứ ba sau mũi thứ hai một năm. Sau đó cần tiêm nhắc lại mỗi 3-4 năm cho đến khi đủ 15 tuổi để duy trì miễn dịch bảo vệ.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nhiều phụ huynh thường ghi nhớ lịch tiêm cơ bản nhưng lại quên các mũi tiêm nhắc. Đây là khoảng trống miễn dịch khiến trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh dù đã từng được tiêm chủng trước đó.
| |
| Vắc-xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh viêm não Nhật Bản |
Nói thêm về vắc-xin viêm não Nhật Bản, theo bác sỹ Nguyễn Tuấn Hải, Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, vắc-xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh viêm não Nhật Bản. Việc tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch giúp cơ thể tạo miễn dịch bảo vệ, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế các biến chứng nặng và tử vong.
Bác sỹ Hải cũng cho biết thêm, các loại vắc-xin viêm não Nhật Bản hiện nay đều đã trải qua quá trình nghiên cứu và đánh giá nghiêm ngặt, được chứng minh an toàn và hiệu quả trong bảo vệ trẻ em cũng như người lớn trước virus gây bệnh.
Theo các chuyên gia, bất kỳ ai chưa có miễn dịch với virus viêm não Nhật Bản đều có nguy cơ mắc bệnh. Do đó, không chỉ trẻ em mà cả người lớn chưa từng tiêm chủng hoặc chưa tiêm đủ liều theo lịch khuyến cáo cũng cần được tư vấn để hoàn thiện lịch tiêm phòng.
Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần chủ động phòng chống muỗi đốt bằng các biện pháp như ngủ màn, vệ sinh môi trường, loại bỏ các ổ nước đọng- nơi mũi sinh sản và tăng cường bảo vệ trẻ em trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm.
Các chuyên gia nhấn mạnh, viêm não Nhật Bản là bệnh nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả
Và trong bối cảnh liên tiếp ghi nhận những ca bệnh nặng, thông điệp quan trọng là cần tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch, không bỏ sót các mũi tiêm nhắc theo khuyến cáo để duy trì miễn dịch bảo vệ.
Đây chính là "lá chắn" hiệu quả nhất giúp bảo vệ trẻ em và người lớn trước căn bệnh có thể để lại di chứng suốt đời hoặc cướp đi tính mạng chỉ sau vài ngày khởi phát.
