Đặc sắc chương trình nghệ thuật kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám

Tối 13-11, tại Sân Thái Học, Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội), chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm “950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam” với chủ đề “Tinh hoa đạo học” đã diễn ra trang trọng, đưa khán giả trở về những dấu mốc lịch sử quan trọng, đồng thời khơi dậy niềm tự hào về truyền thống giáo dục lâu đời của dân tộc.

Từ mạch nguồn Quốc học đến truyền thống trọng hiền tài

Được dàn dựng bởi Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cùng ê-kíp sáng tạo, chương trình gồm hai chương: “Mạch nguồn đạo học” và “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”, tạo nên hành trình nghệ thuật kết nối quá khứ với hiện tại, từ buổi đầu hình thành nền Quốc học đến khát vọng phát triển đất nước bằng tri thức hôm nay.

Mở đầu chương trình là hoạt cảnh “Dựng nền Quốc học”, tái hiện mùa hạ năm Bính Thìn (1076), niên hiệu Anh Vũ Chiêu Thắng thứ nhất, khi vua Lý Nhân Tông ban chiếu lập Quốc Tử Giám. Sự kiện này đánh dấu bước phát triển quan trọng trong lịch sử giáo dục Việt Nam, đặt nền móng cho việc xây dựng một thiết chế giáo dục có hệ thống, đào tạo nhân tài phục vụ công cuộc dựng nước và giữ nước.

Không gian Quốc Tử Giám xưa còn được gợi mở qua hoạt cảnh tái hiện những buổi Bình Văn định kỳ vào ngày sóc, vọng hằng tháng. Tại đây, các bậc danh nho, đại thần và môn sinh cùng hội tụ, bình luận văn chương, trao đổi học thuật. Việc học không đơn thuần là tiếp nhận tri thức mà còn gắn với quá trình tu dưỡng nhân cách, rèn luyện phẩm hạnh. Qua đó, tinh thần đạo học được khắc họa với chiều sâu văn hóa, coi trọng sự hài hòa giữa tri thức và đạo đức.

Từ những hình ảnh giàu tính biểu tượng ấy, chương trình khơi gợi hành trình bền bỉ của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài qua các triều đại. Đây cũng chính là mạch nguồn làm nên văn hiến Thăng Long, góp phần tạo dựng sức mạnh tinh thần của dân tộc Việt Nam.

Cảm xúc lịch sử tiếp tục được nối dài qua các ca khúc “Hà Nội đất học đất linh” (sáng tác Phạm Việt Tuân, Nguyễn Quang Long), do nhóm Oplus biểu diễn; “Chàng vinh quy” (sáng tác Phạm Phương Thảo), qua giọng ca Quách Mai Thy. Những giai điệu gợi nhắc truyền thống khoa bảng, hình ảnh các thế hệ sĩ tử và niềm tự hào về những người hiền tài trưởng thành từ nền Quốc học Việt Nam. Khép lại chương đầu là ca khúc “Thịnh vượng Việt Nam sáng ngời” (sáng tác Bùi Trường Linh), do Viết Danh và Hoàng Hồng Ngọc thể hiện, mở ra sự kết nối giữa những giá trị được vun đắp từ quá khứ với khát vọng phát triển của đất nước hôm nay.

Nếu chương đầu tiên tập trung tái hiện cội nguồn đạo học thì chương thứ hai “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” hướng tới sự kế thừa và phát triển những giá trị ấy trong đời sống đương đại. Từ Quốc Tử Giám xưa đến nền giáo dục hôm nay, sứ mệnh bồi dưỡng trí tuệ, hun đúc nhân cách, phát hiện và phát triển tài năng vẫn luôn giữ vai trò quan trọng đối với tương lai đất nước.

Thông điệp này được thể hiện qua các tiết mục “Em là mầm non của Đảng - Cùng nhau ta đi lên” (sáng tác Mộng Lân, Phong Nhã), “Bài ca người giáo viên nhân dân” (sáng tác Hoàng Vân), “Khát vọng sinh viên Việt Nam” (sáng tác Mai Trâm) và “Vươn mình Việt Nam” (sáng tác Trúc Đồng - Phạm Quyết). Qua hình ảnh những người thầy, các thế hệ học sinh, sinh viên, chương trình khắc họa hành trình học tập, rèn luyện và cống hiến, đồng thời nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai.

Điểm nhấn kết nối là mashup “Thư pháp - Việt Nam tinh hoa - Cùng nhau thắp sáng” (sáng tác Nguyễn Duy Hùng, Nguyễn Hải Phong, Thanh Bùi), với sự tham gia của đông đảo nghệ sĩ, diễn viên, các đơn vị nghệ thuật và câu lạc bộ thiếu nhi. Sự hòa quyện giữa âm nhạc, vũ đạo và nghệ thuật trình diễn tạo nên bức tranh tổng hòa về bản sắc văn hóa, tinh thần đoàn kết và khát vọng tiếp nối những giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Bên cạnh các tiết mục nghệ thuật, hai phóng sự chuyên đề cũng góp phần mở rộng chiều sâu lịch sử và thông điệp của chương trình. Phóng sự thứ nhất điểm lại hành trình hình thành, phát triển của Văn Miếu - Quốc Tử Giám qua những dấu mốc quan trọng: vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long, Văn Miếu được xây dựng năm 1070, khoa thi đầu tiên được tổ chức năm 1075 và Quốc Tử Giám ra đời năm 1076. Hệ thống bia Tiến sĩ, hình ảnh Khuê Văn Các cùng truyền thống hiếu học lan tỏa khắp mọi miền đất nước được khắc họa như những minh chứng cho một nền văn hiến coi trọng tri thức và hiền tài.

Tiếp nối mạch nguồn ấy, phóng sự “Trọng dụng hiền tài và dựng xây Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” đặt ra yêu cầu phát huy tinh hoa đạo học trong bối cảnh mới. Từ tư tưởng giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến chủ trương xây dựng xã hội học tập, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phóng sự nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong bồi dưỡng trí tuệ, nhân cách và năng lực sáng tạo; đồng thời đề cao việc phát hiện, đào tạo và tạo điều kiện để nhân tài phát huy năng lực, đóng góp cho đất nước.

Đưa tinh hoa truyền thống đến gần công chúng hôm nay

Một trong những điểm đáng chú ý của chương trình là cách kết hợp chất liệu văn hóa truyền thống với ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Các loại hình ca, múa, nhạc, những sáng tác mới, tiết mục mashup và hình ảnh tư liệu được đặt trong không gian trình diễn ứng dụng công nghệ 3D Mapping, ánh sáng laser, thực tế tăng cường (AR), hệ thống LED lưới và pháo hoa nghệ thuật.

Trên nền kiến trúc cổ kính của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, công nghệ được sử dụng như phương tiện hỗ trợ kể chuyện, tái hiện những lát cắt lịch sử và tạo hiệu ứng thị giác. Sự kết hợp này góp phần đưa những câu chuyện về đạo học, khoa bảng và truyền thống trọng hiền tài đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, đồng thời vẫn giữ được không khí trang nghiêm của không gian di tích.

Theo Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang, thách thức lớn nhất khi thực hiện chương trình là làm thế nào để kể câu chuyện lịch sử 950 năm Quốc Tử Giám trong thời lượng giới hạn, đồng thời chuyển tải được những giá trị cốt lõi của đạo học. Ê-kíp đã lựa chọn các dấu mốc lịch sử và chất liệu đặc trưng của Quốc Tử Giám, trong đó có những buổi Bình Văn, để xây dựng mạch kể xuyên suốt, kết nối quá khứ với đời sống đương đại.

Cùng với đó, Giám đốc âm nhạc Phạm Việt Tuân đã lựa chọn, sắp xếp các ca khúc và nghệ sĩ biểu diễn theo mạch cảm xúc chung. Mỗi tiết mục đảm nhận một vai trò trong tổng thể, từ gợi nhắc cội nguồn, khắc họa truyền thống giáo dục đến thể hiện khát vọng của thế hệ trẻ. Nhờ vậy, âm nhạc không chỉ tạo nên sự phong phú cho chương trình mà còn góp phần dẫn dắt câu chuyện xuyên suốt hai chương.

Vượt ra ngoài khuôn khổ một chương trình nghệ thuật kỷ niệm, “Tinh hoa đạo học” hướng tới việc khơi dậy ý thức tiếp nối di sản trong đời sống hôm nay. Truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài không chỉ là những giá trị được lưu giữ trong sử sách hay những tấm bia Tiến sĩ, mà cần tiếp tục được thể hiện qua tinh thần học tập, rèn luyện, sáng tạo và cống hiến của mỗi thế hệ.

Thông điệp “Đạo học là cội rễ của nhân cách; Tri thức là đôi cánh đưa đất nước vươn mình” được ê-kíp gửi gắm như một lời nhắn nhủ tới thế hệ trẻ. Kế thừa truyền thống không dừng lại ở niềm tự hào về lịch sử cha ông, mà còn đòi hỏi mỗi người không ngừng hoàn thiện bản thân, bồi dưỡng Tâm - Tài - Trí - Đức, trân trọng cội nguồn và biết vận dụng tri thức, công nghệ hiện đại để giải quyết những vấn đề của cuộc sống.

Sau 950 năm, Quốc Tử Giám vẫn hiện diện như một biểu tượng của tinh thần hiếu học và khát vọng dựng xây đất nước bằng tri thức. Qua ngôn ngữ nghệ thuật, chương trình “Tinh hoa đạo học” đã gợi nhắc hành trình trao truyền những giá trị ấy qua nhiều thế hệ, đồng thời đặt ra trách nhiệm của con người hôm nay trong việc gìn giữ, phát huy di sản, để mạch nguồn đạo học tiếp tục chảy trong hành trình phát triển của dân tộc.