“Áo dài người Việt” - Bản hòa tấu tôn vinh văn hóa Việt của Đinh Hiền Anh

Sau gần ba năm kể từ khi thực hiện bộ đôi album “Dòng chảy miền thương nhớ” và “Lời ca đất nước”, ca sĩ Đinh Hiền Anh trở lại với một dự án âm nhạc được đầu tư công phu mang tên “Áo dài người Việt”. Phát hành ngày 31/10, MV là sự kết hợp giữa âm nhạc dân tộc và giao hưởng, gửi gắm tình yêu đối với trang phục truyền thống, đồng thời khơi gợi những giá trị văn hóa bền bỉ trong đời sống đương đại.

Chờ đợi một ca khúc xứng đáng

Với Đinh Hiền Anh, quãng thời gian gần ba năm kể từ dự án âm nhạc trước không phải là khoảng lặng để chờ đợi một thành tựu lớn lao. Nữ ca sĩ cho biết, cô dành thời gian ấy để tìm kiếm một ca khúc thực sự phù hợp với tâm huyết và tình cảm mình muốn gửi gắm. Và “Áo dài người Việt”, sáng tác của nhạc sĩ Đông Thiên Đức, đã đến vào thời điểm cô cảm thấy chín muồi nhất để thực hiện dự án.

Từ lâu, tà áo dài đã có một vị trí đặc biệt trong tình cảm của nữ ca sĩ. Cô xem đó như một người bạn tri kỷ, một biểu tượng kết tinh vẻ đẹp đằm thắm, sự kiên cường và khí chất của người phụ nữ Việt Nam qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, thực hiện một sản phẩm âm nhạc về áo dài cũng là cách Đinh Hiền Anh bày tỏ tình yêu quê hương, trân trọng di sản và mong muốn góp thêm một tiếng nói nghệ thuật vào hành trình gìn giữ trang phục truyền thống.

Ca khúc do Đông Thiên Đức sáng tác, với bản quyền độc quyền thuộc về Đinh Hiền Anh. Tham gia dự án còn có nhạc trưởng Đồng Quang Vinh đảm nhiệm hòa âm, phối khí và đạo diễn Trần Xuân Chung phụ trách phần hình ảnh. Mỗi nghệ sĩ đảm nhận một công đoạn riêng, nhưng cùng gặp nhau ở tinh thần cầu toàn và sự trân trọng dành cho những giá trị văn hóa Việt.

Điều Đinh Hiền Anh mong đợi ở sản phẩm này cũng khá giản dị. Cô hy vọng khán giả sẽ yêu mến, thuộc lời ca khúc và qua đó cảm nhận thêm vẻ đẹp của tà áo dài. Nhạc trưởng Đồng Quang Vinh cho biết, anh nhận thấy ở nữ ca sĩ sự tâm huyết và thái độ nghiêm túc đối với cả âm nhạc truyền thống lẫn âm nhạc hàn lâm. Đây cũng là một trong những điểm gặp gỡ để các nghệ sĩ cùng xây dựng ngôn ngữ nghệ thuật cho dự án.

Đông và Tây cùng kể câu chuyện về áo dài

Một trong những điểm đáng chú ý của “Áo dài người Việt” nằm ở cách xử lý âm nhạc. Nhạc trưởng Đồng Quang Vinh gọi phương pháp mình lựa chọn là “giao hưởng hóa dân tộc”, trong đó các nhạc cụ truyền thống và dàn nhạc giao hưởng phương Tây cùng tham gia tạo dựng một không gian âm thanh thống nhất.

Sáo trúc, đàn bầu, đàn T’rưng, đàn tranh, đàn tỳ bà, đàn nguyệt – những nhạc cụ gắn với đời sống âm nhạc truyền thống của nhiều vùng miền – được đặt bên cạnh violin, cello và bộ gỗ giao hưởng. Mỗi nhạc cụ có màu sắc riêng, song không tồn tại tách biệt hay lấn át nhau. Tiếng đàn bầu ngân dài, mềm mại được nâng đỡ bởi âm sắc trầm ấm của cello; nét trong trẻo của sáo trúc tìm thấy sự đồng điệu trong tiếng kèn thuộc bộ gỗ. Những cuộc đối thoại âm thanh tạo nên chiều sâu cho bản phối, đồng thời giúp chất liệu dân tộc hiện diện tự nhiên trong một cấu trúc giao hưởng hiện đại.

Để có được sự hòa quyện ấy, nhạc trưởng Đồng Quang Vinh dành nhiều thời gian nghiên cứu, chăm chút từng nốt nhạc trên bản tổng phổ, sau đó tách thành các bản phân phổ cho từng bè nhạc cụ. Quá trình này đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng bởi mỗi nhóm nhạc cụ có đặc điểm âm sắc, cách thể hiện và vai trò khác nhau. Anh cho biết đã nhiều lần bỏ đi những bản thảo chưa đạt yêu cầu trước khi tìm được phương án phối khí phù hợp.

Đây cũng là lần đầu tiên Đồng Quang Vinh hợp tác với nhạc sĩ Đông Thiên Đức. Tuy nhiên, cả hai nhanh chóng tìm được tiếng nói chung từ chính chủ đề áo dài. Sự gặp gỡ giữa một người sáng tác ca khúc và một nhạc trưởng có thế mạnh về âm nhạc dân tộc, giao hưởng đã tạo nên cấu trúc âm thanh vừa giàu bản sắc, vừa có độ mở để tiếp cận công chúng hôm nay.

Trong tổng thể ấy, giọng hát Đinh Hiền Anh giữ vai trò kết nối. Nữ ca sĩ lựa chọn cách thể hiện kết hợp giữa kỹ thuật dân gian trữ tình và khả năng biểu đạt của âm nhạc hàn lâm. Những câu hát được nhả chữ nhẹ nhàng, luyến láy mềm mại, có độ ngân nhưng vẫn giữ được sự rõ ràng, tròn vành. Khi cần thể hiện vẻ đẹp trang nghiêm, rạng rỡ của tà áo dài, giọng hát được mở rộng, bay bổng; ở những đoạn gợi nhắc sự kiên trung, bền bỉ của người phụ nữ Việt Nam, âm sắc lại trở nên sâu lắng, đằm thắm.

Đáng chú ý, nữ ca sĩ không lựa chọn cách thể hiện quá bi lụy hay lên gân trước những ca từ mang nhiều suy tưởng. Sự bình thản trong cách hát giúp cảm xúc được dẫn dắt tự nhiên, để niềm tự hào, những thăng trầm lịch sử và tình yêu quê hương cùng hiện diện trong một dòng chảy nhẹ nhàng.

Phần ca từ của Đông Thiên Đức cũng góp phần mở rộng ý nghĩa của hình tượng áo dài. Bài hát bắt đầu từ niềm tự hào về lịch sử và bản sắc dân tộc, gợi nhắc hành trình người Việt gìn giữ những giá trị truyền thống qua bao biến thiên của thời gian. Từ dáng áo tứ thân đến tà áo dài hiện đại, từ những hình ảnh bình dị của đồng quê đến vẻ đẹp thanh tao của người phụ nữ, tất cả được xâu chuỗi bằng ngôn ngữ giàu chất thơ.

Tà áo dài trắng hiện lên với vẻ trong trẻo, thanh nhã, gợi nét đẹp dịu dàng nhưng cũng đầy bản lĩnh. Ở phần cuối, hình tượng này được đẩy lên một tầng ý nghĩa sâu hơn: chiếc áo trở thành chứng nhân của những thăng trầm, ôm chứa những thử thách và cả những vết thương của thời gian. Hình ảnh tà áo được ví như đóa hoa có khả năng xoa dịu đau thương, đưa con người trở về với sự bình yên. Từ một trang phục truyền thống, áo dài được nhìn nhận như biểu tượng của lòng bao dung, sức sống và phẩm chất người Việt.

Tôn vinh áo dài bằng ngôn ngữ hình ảnh tinh tế

Nếu âm nhạc tạo nên chiều sâu cảm xúc thì phần hình ảnh của MV được xây dựng theo hướng tối giản, tập trung làm nổi bật vẻ đẹp của tà áo dài và không gian trình diễn. Đạo diễn Trần Xuân Chung cho biết, khi tiếp nhận bản phối và bản thu âm, anh cảm nhận đây là một ca khúc có nhiều lớp lang về ý nghĩa. Vì thế, thay vì sử dụng nhiều kỹ xảo hay tạo hình phức tạp, ê-kíp lựa chọn cách thể hiện tiết chế, dành không gian để âm nhạc và lời ca tự cất lên tiếng nói.

Theo đạo diễn, hình ảnh cần có sự tinh tế để hỗ trợ và nâng tầm ca khúc, giúp khán giả cảm nhận được vẻ đẹp của áo dài cả ở hình dáng bên ngoài lẫn những giá trị tinh thần mà trang phục này đại diện.

Một thử thách đáng kể trong quá trình thực hiện MV là ghi hình trực tiếp cùng toàn bộ dàn nhạc giao hưởng Sức Sống Mới. Việc tổ chức một buổi trình diễn có đông đảo nghệ sĩ, nhạc công tham gia đòi hỏi ê-kíp phải kiểm soát chặt chẽ thời gian, âm thanh và hiệu quả hình ảnh. Thay vì lựa chọn những danh thắng nổi tiếng để tạo dựng bối cảnh, đạo diễn Trần Xuân Chung quyết định đưa phần ghi hình vào khán phòng Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.

Lựa chọn này mang ý nghĩa riêng. Đây là môi trường đào tạo nhiều thế hệ nghệ sĩ, nhạc công, những người sẽ tiếp tục nghiên cứu, biểu diễn và gìn giữ các giá trị âm nhạc. Một ca khúc hướng đến việc tôn vinh di sản được thể hiện trong không gian gắn với hoạt động đào tạo, trao truyền nghệ thuật, qua đó tạo nên sự kết nối giữa thông điệp và bối cảnh thực hiện.

Trong quá trình ghi hình, có những khoảnh khắc cảm xúc đến tự nhiên ngoài dự kiến. Khi tiếng đàn của dàn nhạc hòa cùng những câu hát da diết, Đinh Hiền Anh đã không giấu được sự xúc động. Ê-kíp phải tạm dừng ít phút để nữ ca sĩ lấy lại bình tĩnh. Tuy nhiên, chính những khoảnh khắc không nằm trong kịch bản ấy lại giúp đạo diễn ghi lại được những biểu cảm chân thực, tạo nên sức lay động riêng cho MV.

Với Đinh Hiền Anh, điều cô tâm đắc nhất là sự hòa quyện giữa âm thanh mộc mạc của nhạc cụ dân tộc, sắc thái phong phú của dàn nhạc giao hưởng và hình ảnh tà áo dài gấm lụa. Mỗi yếu tố cùng góp phần tôn vinh vẻ đẹp Việt Nam bằng một ngôn ngữ nghệ thuật riêng, nhưng vẫn hướng đến một tinh thần chung.

“Áo dài người Việt” vì thế mang thông điệp rộng hơn một sản phẩm âm nhạc về trang phục truyền thống. Như nhạc trưởng Đồng Quang Vinh chia sẻ, tác phẩm gợi lên hình ảnh thế hệ trẻ Việt Nam bước vào tương lai hiện đại hóa, số hóa nhưng vẫn gìn giữ những giá trị tốt đẹp của dân tộc. Tinh thần ấy được thể hiện ngay trong cấu trúc âm nhạc: nhạc cụ dân tộc và dàn nhạc giao hưởng cùng hiện diện, mỗi bên giữ một vị trí, cùng bổ sung và tôn vinh lẫn nhau.

Sau những nỗ lực của cả ê-kíp, nữ ca sĩ cho biết vẫn có những chi tiết cô muốn tiếp tục trau chuốt nếu có thêm thời gian. Dẫu vậy, cô tin rằng tình cảm chân thành và tâm huyết của các nghệ sĩ đã được gửi trọn vào sản phẩm. Niềm hạnh phúc lớn nhất đối với Đinh Hiền Anh là những ca khúc mang âm hưởng dân gian, truyền thống của mình được khán giả đón nhận.

Với “Áo dài người Việt”, nữ ca sĩ tiếp tục lựa chọn con đường âm nhạc gắn với những giá trị văn hóa bền vững. Tà áo dài trong MV không đơn thuần là hình ảnh để ngắm nhìn, mà trở thành điểm tựa để kể câu chuyện về lịch sử, phẩm chất và bản sắc Việt Nam. Đó cũng là cách một di sản có thể tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay: được trân trọng, được sáng tạo và được trao truyền bằng những hình thức nghệ thuật mới.